U bent hier

Tegels schrieve

Verkorte sjpelling vur Tegelse wäörd.

Door Toine Ambaum

1.Klinkers

De klinkerteikes zien wie in ’t Nederlands.

’n Paar aparte teikes zien:

  • de è : deze klinker kump veur in wäörd wie mèt, kènne

  • de ö : deze klinker kump veur in wäörd wie öm, bön, Kölle, kölse;

  • de ó : deze klinker kump veur in wäörd wie zón, bón , tón , Gón;

  • de ae : deze klinker kump veur in wäörd wie vaer , waer , haer , gaer;

  • de äö : deze klinker kump veur in wäörd wie päöl , näöle , käöke , äöl;

  • de ao : deze klinker kump veur in wäörd wie paol , haor , zjwaor , nao;

Sjrief noeëts ee , oo , uu , aa , as det vanoet ’t Nederlands verkieërd is , dus vader , moder , rule , kure , laje , bloje , luje.

2.Twieëklanke

Veurbeelde van Tegelse wäörd mèt twieëklanke:

  • ieë : dezen twieëklank kump veur in wäörd wie twieë , zieëm , rieë , fieës;

  • oeë : dezen twieëklank kump veur in wäörd wie roeëdsig , zoeër , zoeë;

  • uue ; dezen twieëklank kump veur in wäörd wie duueske , ruueske , luuet;

Opmerking: Haol de twieëklanke neet doorein mèt lange klinkers.Vergeliek maar èns: broeëd (brood) mèt broed (bruid); luues mèt luus.

3.De aparte mètklinkers

  • gk : dezen aparte mètklinker kump veur in wäörd wie ligke , zègke , sjpringk

  • sj : dezen aparte mètklinker kump veur in wäörd wie sjoeël , sjoon , sjmaerig

  • zj : dezen aparte mètklinker kump veur in wäörd wie Zjwame , zjwaor , zjwingel

4.Verdere sjpellingsregels en sjpellingsaafsjpraoke

  • Sjpel zoeë as de klank det aanguuef (loestere nao klanke ) en vergeliek de klank mèt bekènde wäörd.

  • Sjpel wäörd en deile van wäörd altied op dezelfde meneer.

  • Klank aan ’t eind van ’n waord: waord langer make: gebrand-gebrande;gebaejd – gebaejde

  • De ónbeklemtoeënde vorm van dich is se. Det is ’n waord. Sjrief det los van ’t wèrkwaord. Dus: kieks se ; kums se ; luuets se ; paks se

  • Weej sjrieve in principe – ei-. Maar as in ’t Nederlands en in ’t Tegels ’n waord op dezelfde meneer wuuert oetgesjpraoke en ’t Nederlands haet ‘n –ij -, den sjrieve weej ouch in ’t Tegels ‘n –ij-. Veurbeeld: fijn.

  • Weej sjrieve in principe –ou-. Maar as in ’t Nederlands en in ’t Tegels ’n waord op dezelfde meneer wuuert oetgespraoke en ’t Nederlands haet ‘n –au- den sjrieve weej ouch in ’t Tegels ‘n –au-. Veurbeeld: blauw , gauw.

  • De aafsjloetende –j- is neet nuuedig beej wäörd die eindige op –ie-ei- of ij.

  • Nao uu , ae , eu , äö , oe , oo , ao , aa mót die waal gesjreve waere.Traeje , Truuj , bleuj , sjläöj, roej , trooj , braoj , flaaj

  • Lieënwäörd oet ’t Nederlands of Ingels haje eur oersjpronkelike sjpelling as de oetsjpraok in ’t Tegels ’t zelfde is wie in ’t Nederlands: apparaatje , televisie ,computer, disk , stalke , cursus.

As geej uch heej ‘n bietje mieër in wilt verdepe, kènne weej uch aanraoje öm de “spelling 2003 , aangenaome door de Raod veur ’t Limburgs, aan te sjaffe.

ISBN 90-77457-02-X ouch te verkriege via: http://www.limburgsedialecten.nl/ publicaties / versjene.