U bent hier

Spraekwäörd

Spraekwäörd en gezegdes.

Tilde: Um aan te gaeve det 'n waord 'ne lange klank haet gebroeke weej de tilde ( ~ ) Beej 't schrieve laote weej de tilde weg.

Aarzelen

Wordt gezegd tegen iemand die aarzelt om binnen te komen

Kóm maar binne, dao hingk d'r genne achter de deur

Achter

Overal achteraan lopen (figuurlijk)

Altied aan de letste mem hange

Angst

Onwel worden, schrikken of ergens door geïrriteerd raken

De begaoving krie~ge

Angst

Hard weglopen uit angst

Bein make

Angst

Hij is nergens bang voor

Dae is veur d'n duvel neet bang

Belazeren

Iemand beduvelen

Emes waat ónder 't aete doon

Belazeren

Iemand voor de gek houden

Emes in de tes zeike

Belazeren

Te grazen nemen

Bediste

Belazeren

Te veel in rekening brengen

Met ein verket schrie~ve

Belazeren

Smoesjes verzinnen

Menkes make

Belazeren

Dat is niet van hem

Det gehuurt um neet

Belazeren

Een streek uithalen

Spuchte oethaole

Buren

De buren luisteren mee

D'r zitte doeve op ’t daak

Deugen

Je deugt nergens voor

Dich kins niks as groeëte bóttramme klein make

Deur

Deur open laten staan

Bis se in de kerk gebaore?

Deur

De deur hangt scheef

De deur hingk oet ‘t gehing

Deur

Doe de deur dicht

Doot de plank in ’t gaat

Dik

Een hele dikke kont hebben

Die haet ein kónt wie ein toeptaofel

Dom

Domme mensen kan men niet alles leren

De kins d'n aezel waal nao de baek leie maar um doon zoepe kin se neet

Dom

Iemand die slecht kan toepen

Patternaatstoeper

Dom

Hij is erg dom

Dae haet Leuth verraoje veur ‘n laeverwors

Dood

Aan de dood ontsnappen

Beej Bierstekers van de schöp springe

Dood

De doodskist

D'n hölteren euveral

Dood

Hij is dood

Dae kan de pierikke hure hooste

Dood

Hij is dood

Dae is de pie~p oet

Dood

Hij wordt begraven

Dae bringe ze nao Bierstekers

Dood

Met 'n begrafenis meegaan

Ter lie~k gaon

Dood

Iemand cremeren

Emes door de schouw jage

Dood

Iemand goedkoop begraven

As hae stie~f is, schroef se d'r maar ein paar handvatte aan

Dood

Ik overleef jou

Met dien knäök goej ik nog de appele van de buim

Drinken

Royaal inschenken

Aoliemaot schödde

Dronken

Dronken worden

Onder de percessie kómme

Dronken

Hij heeft stevig gedronken

Dae kump van ein gooj broelof

Dronken

Hij is dronken

Dae haet de tesse vol

Dronken

Hij is stomdronken

Dae is aafgelaje

Dronken

Hij is stomdronken

Zoeë zat wie ‘ne prikkebal

Drukte

Daar was het erg druk

Dao höfde ’t zich van de minse

Dun

Hij is heel erg dun

Dae haet te lang op de ledder gelaege

Eten

Een vlieg (beestje) in het eten vinden

Baeter ein loes in de pap, as gaar gen vleis

Eten

Er zitten gaten in het brood

Dao haet d'n bekker zien vrouw doorhaer gejaag

Eten

Wat door de mond gaat, gaat ook door de kont

Waat door d'n hoepert geit, geit ouk door de poeperd

Eten

Heet eten kunnen verdragen.

Dae haet 'n loeëje pie~p.

Feest vieren

Oud en nieuw vieren tot in de kleine uurtjes

Doorhalde

Gasten

Gasten langer dan één nacht, leiden tot irritatie

Bezeuk en vis blie~ve gen dreej daag fris

Gebieden

En nu is het uit !

En noow is ‘t sloes

Gek

Ze zien vliegen

‘ne Vogel hebbe

Gek

Hij is een gek

Dae kump van Brach

Gek

Ik ben toch zeker niet gek

Ik bin neet van Lottum

Geld

Platzak zijn

Niks op de rubbe / op de vim hebbe

Geld

Geld bijeen leggen om iets te betalen

Beejein lappe

Geluk

Ergens mazzel mee hebben

De ouge aop of den buul aop

Geluk

Het geluk is met de domme

De stómste boere hebbe de diekste petatte

Geluk

Goede speelkaarten

Dieke kaart / Bunk van kaart

Geluk

Inzet is belangrijker dan geluk of talent

Baeter eine lange nek as gooj kaart

Grens

De grens over gaan

Euver de päöl gaon

Gulp

Je gulp staat open

Dich luuëts de doève vlege

Helpen

Ook kleinigheden helpen

Alle bietjes bate, zag de begien en pisde in de zieë

Helpen

Alles weggeven

De bóks van de kónt gaeve

Hoofd

Een rood hoofd krijgen

Einen bläöker krie~ge

Interesse

Het interesseert me niet

‘t Zal mich wors zien

Kaal

Hij is bijna kaal

Dae haet ein brei schei

Karakter

Van een oud persoon kan men het karakter moeilijk veranderen

Gennen alden aap gezichte liere snieje

Karakter

Zwart en wit

Paeper en zalt

Kijken

Je kijkt erover heen, maar het staat vlak voor je

As 't einen hónd waas, hat hae dich al lang gebete

Kijken

Kijk uit je ogen

Kie~k oet dien döp

Kijken

Verbaasd kijken

Kie~ke wie einen boetsauto

Kijken

Moet je hem zien !

Uig um !

Kijken

Kijk ze kijken

Kie~k ze kie~ke

Kind

De bevalling moet plaatsvinden

De Parade mót door de Klaosstraot

Kind

De borst geven

Aanligge

Kind

Als je kind niet luistert.

As dich neet luusters zet ik diene kop tösse twieë oeëre

Kind

Wordt gezegd tegen kinderen die niet naar bed willen

Pas maar op det 't bed 't neet huurt

Kind

Kinderen luisteren met volwassenen mee

Kleine pötjes hebbe groeëte oere

Kleding

Vieze kleren

Dao kin se suupke van trekke

Kletsen

Hij is een kletskous

Dae haet van ein aendekónt gegaete

Kneep

Daarin zit ‘m de kneep

Det is noow net ’t ketje

Kunnen

Dat kan ik uitstekend

Det kin ik oet de ef

Kunnen

Je kunt me de rug op

Dich kins mich d'n bout hachele

Kunnen

Je kunt me wat

Dich kins mich ein eike nao de baan rolle

Kunnen

Je kunt me wat

Dich kins mich einen baer opvraete

Kunnen

Je kunt mij de rug op

Dich kins mich d’r aan gaon hange

Kunnen

Jij kunt me de rug op

Dich kins mich de poekel roetse

Kunnen

Krijg maar wat

Lek mich de zök

Lachen

Hij lacht nooit

Dae lach nog neet as se 'nen houp strónt taege de moor zuut kroe~pe

Lachen

Uitbundig lachen

Zich de mies lache

Lelijk

Een heel lelijk iemand

Die haet eine kop wie 'nen boetsauto

Lelijk

Hij is heel erg lelijk

Dae haet ‘ne kop wie ‘ne knoepselderie

Licht

Plotseling aangaan van de lamp

Aanfloepe

Lui

Lui zijn

De luie bóks aan hebbe

Mager

Een mager iemand

Ein pónd bóks, ein óns kónt

Meisje

Een meisje dat veel jongens gehad heeft

Det is ein aafgelekde bóttram

Meisje

Je onderjurk komt er onderuit

‘t Bliksemp beej dich

Middel

Het middel kwam te laat

Wie d'n aezel 't hóngerlieje gewind waas, ging hae kepot

Moeilijk

Alle begin is moeilijk

Alle begin is zwaor, behalve beej de lómpeman

Moeilijk

Een tegenvaller hebben

Op einen aos houwe

Moeilijk

Het dilemma van de moeilijke keuze

D'n ambras van de lestige keuze

Moreel

Hij deugt niet

Dae doug d'n hónd zien kónt neet

Neus

Als je een volle neus hebt

Trek op dae wekker, snót smak lekker!

Onmogelijk

Het onmogelijke kun je niet doen|

De kins einen neksen boer neet in de tes schie~te

Opscheppen

Hij is een opschepper

Dae mak van broeëd strónt

Kwaad worden

Zich ergens over opwinden

Zich dieke bein make

Kwaad worden

Kwaad zijn

De ju in hebbe

Kwaad worden

Onbesuisd tegen iemand uitvallen

Oetvalle wie ’n alde hieëp

Pech

Er valt niets te halen

Dao velt niks te kerdie~ze

Pech

Tegenspoed hebben

Op einen aos houwe

Pech

Wie voor een dubbeltje geboren is, zal nooit een kwartje worden

Wae as aezel gebaore is, zal neet as paerd sterve

Pesten

Een roodharige pesten

Eine roeëje zit in de bótter te knoeëje

Pesten

Iemand kwaad maken

Emes op stang jage

Pesten

Iemand is kwaad geworden

De strónt doeën beej ’t hert hebbe zitte

Plassen

Hij moet erg plassen

Dae mót zeike as ein Bels kindermaedje

Poetsen

Je vergeet steeds om in de hoek te vegen

Daen bessem dae hoot Greet en kaerde in de hukskes neet

Prestatie

Een goede prestatie leveren

Waat oe~t d'n aek dreie

Riskeren

Riskeer gerust wat bij het kaartspel

‘t Geit neet um einen boerenhaof

Scheel

Die is vreselijk scheel

Dae is zoeë schael wie ein angel

Schelden

Stuk stront, wie heeft jou gescheten?

Strónt, wae haet dich geschete?

Schelden

Loop naar de pomp

Dich kins mich d'n bout hachele

Schuld

Bij iemand in de schuld staan

Einen baer beej emes hebbe staon

Seks

Een nummertje maken.

D'r zien d'r die 't dökker doon dan ik, maar neet lever.

Seks

Een nummertje maken.

‘t Wuurt vuuel gedaon, maar de zuus 't weinig

Seks

Niet mogen klaarkomen

Veur ‘t zinge de kerk oet gaon

Sint Martinus

Varkens werden traditioneel geslacht vanaf 11 november.

As de kinder sintermertes veugelke zinge, make de verkes eur testament

Slaan

Straf krijgen

Euver de näöt kriege

Slaan

Dan krijg je een pak voor de broek

Dan hilt dien kuntje kermes

Slaan

Ik sla je zo meteen op je gezicht

Ik hou dich dalik op dien mörfke

Slapen

Naar bed gaan

De hort op gaon

Slijmen

Hij is aan 't slijmen

Hae zeik dich in de tes

Smaak

Een vieze smaak in de mond hebben

Ik heb eine smaak in de mónd, as of d'r ein kat in haet zitte jónge

Stem

Een hese stem hebben

Ein stum hebbe um koks mei te kloppe

Sterk

Laat je niet klein krijgen

Laot dich neet kiste

Stinken

Hij stinkt vreselijk

Dae stink wie 'nen otter

Stinken

Hij stinkt vreselijk

Stinken wie ‘nen hoephap

Toegang

Zonder toegangsbewijs binnengekomen zijn

Ein kaertje pindraod hebbe

Toekomst

Zorgen om dingen die nog niet gebeurd zijn

Dich maks dich diek um óngelagde eier

Toeval

Een ongelofelijk toeval

‘t Is of d'n duvel d'r mei speult

Toeval

Bijna altijd

Nege van de tieën kie~r

Trots

Zich erg trots voelen

Zich zoeë gruuets veule wie eine paerdskeutel

Vallen

Iemand laten vallen (figuurlijk)

Emes in de baek goeëje

Verbaast

Hij kijkt erg verbaast

Dae kiek wie ‘nen boetsauto

Verhuizen

Verhuizen beschadigt meubels en kost veel geld en trammelant

Dreej maol verhoeze is eine kier aafgebrand

Verkering

Verkering hebben

Einen aanhenger hebbe

Vleien

Iemand vleien

Moek d'n aap dan vrit hae good

Vleien

Iemand vleien om wat van hem gedaan te krijgen

Flik d'n aap dan vrit hae good

Vluchten

Er van door gaan

Op de klater gaon

Vluchten

Op de loop gaan

Van wiek houwe

Vriend

Iemand te vriend willen houden

Moek d'n boek dan vrit hae good

Vriend

In de smaak vallen bij iemand

Sjans hebbe

Vrouw

Een bazige vrouw hebben

Hae waas good, maar zeej pisde de kachel oe~t

Vrouw

Een vrouw met grijze haren

Ein grieze doef

Vrouw

Zij heeft een miskraam gehad

Dao haet de ker opgekiep

Waardeloos

Waardeloze rommel

Det is mich veur vief äörtjes

Werken

Bij grote ondernemingen kan men zich beter op het essentiële richten

'n Kort gebed en 'n lange braodwors dene de reizende mins

Werken

Fanatiek aan het werk

D'r aan gaon wie Blücher

Werken

Hij is erg fanatiek

Dae geit d'r aan wie Verkeswillem!

Werken

Met goed resultaat iets presteren

Waat oet d'n aek dreie

Werken

Ophouden met werken

Sloes make

Werken

Altijd hard werken

Zich plaoge

Werken

Onderbetaald werken

Veur d'n uul werke

Werken

Zich ergens gemakkelijk vanaf maken

Zich d'n bats schore

Weten

Van niets weten

Genne poe~s van weite

Weten

Iemand door hebben

Emes op d'n draod hebbe

Windje laten

Excuus als je een windje laat

As 't water zak, dan brik 't ie~s

Zeker

Nogal wiedes

Waat ‘n waer

Zeker

Dat is nog niet zeker

Det zit nog in wiej zek

Zeuren

Zeurpiet

‘ne Zeik in de huuegte

Ziek

Verward zijn

In de knup zitten

Ziek

Je niet goed voelen

Slech d’r aan zien

Ziek

Van slag zijn

Van de wap zien

Ziek

Verkouden worden

De klets e weg kriege

Ziek

Buikloop hebben

Aan d’n dunne zien

Ziek

Arm uit de kom

Erm oet d’n dop

Ziek

Tijdelijk ongeschikt

In d’n ónval zitte

Zingen

Hij zingt erg vals

Dae zingk wie ein geit die braomele schiet